به گزارش تحریریه، تارنمای Military Watch نوشت، پیکربندی جدیدی از تسلیحات برای جنگنده دوربرد سوخو-۳۰اس‌ام که در ۲۸ مه رونمایی شد، برای نخستین بار شامل بمب‌های گلاید (سرشی) ایرانی بود؛ موضوعی که نشان می‌دهد برای نخستین بار تسلیحات ایرانی بر روی یک نوع جنگنده روسی متعلق به دوران پس از جنگ سرد یکپارچه‌سازی شده‌اند.

این هواپیماها توسط نیروی هوایی ارمنستان به کار گرفته شدند و به‌عنوان بخشی از یک رژه بزرگ نظامی بر فراز میدان جمهوری ایروان به پرواز درآمدند.

به نظر می‌رسد مهمات استفاده شده از نوع بمب‌های گلاید هدایت‌شونده دقیق کلاس یاسین باشند که به جنگنده‌ها امکان می‌دهند اهداف را در بردهای فراتر از میدان دید و با هزینه‌ای بسیار کمتر از موشک‌های هدایت‌شونده مورد حمله قرار دهند.

روسیه تلاش کرده است سوخو-۳۰اس‌ام را به‌عنوان یک جنگنده استاندارد در بخش بزرگی از قلمرو اتحاد جماهیر شوروی سابق عرضه کند؛ این جنگنده همچنین در خدمت بلاروس قرار دارد، در حالی که قزاقستان با فاصله زیاد بزرگ‌ترین کاربر خارجی آن محسوب می‌شود.

جنگنده‌های سوخو-۳۰اس‌ام نیروی هوایی ارمنستان

در سال ۲۰۲۵ تأیید شد که وزارت دفاع ایران سفارش ۴۸ فروند جنگنده سوخو-۳۵ را برای نیروی هوایی خود ثبت کرده است؛ موضوعی که سطحی از اشتراک و همسانی را با سوخو-۳۰، به‌ویژه گونه جدید سوخو-۳۰اس‌ام۲، و همچنین با سوخو-۳۵های نیروهای هوافضای روسیه فراهم می‌کند.

این امر احتمال آن را افزایش داده است که آزمایش‌های مربوط به یکپارچه‌سازی بمب‌های گلاید بومی بر روی سوخو-۳۰اس‌ام بتواند در تصمیمات بعدی درباره نصب این تسلیحات بر روی سوخو-۳۵ نیز تأثیرگذار باشد.

در کنار سفارش تعداد زیادی جنگنده روسی، صادرات مهمات برای این هواپیماها نیز از سوی برخی تحلیلگران به‌عنوان گامی در جهت ادغام ایران در فضای دفاعی پساشوروی تلقی شده است. همکاری مستقیم دفاعی میان روسیه و ایران از زمان آغاز درگیری‌های تمام‌عیار در صحنه جنگ اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ به شکل قابل توجهی گسترش یافته است؛ به‌طوری که ایران، به‌جز کره شمالی، به بزرگ‌ترین تأمین‌کننده دفاعی روسیه تبدیل شده است.

همچنین به‌طور گسترده گمانه‌زنی شده که توسعه بمب‌های گلاید جدید و دیگر مهمات در ایران از انتقال فناوری از سوی روسیه بهره‌مند شده باشد؛ فناوری‌هایی که ممکن است در ازای صادرات گسترده دفاعی از سوی ایران ارائه شده باشند.

جنگنده سوخو-۳۰اس‌ام نیروی هوایی ارمنستان

نیروی هوایی ارمنستان با اختلاف زیاد کوچک‌ترین کاربر سوخو-۳۰ محسوب می‌شود و تنها چهار فروند از این جنگنده را در چارچوب ترتیبات مرتبط با سازمان پیمان امنیت جمعی به رهبری روسیه و با استفاده از تسهیلات اعتباری نظامی روسیه دریافت کرده است. این هواپیماها در دسامبر ۲۰۱۹ تحویل داده شدند و چندین مقام ارشد ارمنستان ورود آن‌ها را نقطه عطفی مهم در امنیت ملی و نوسازی همکاری‌های نظامی توصیف کردند.

داویت تونویان، وزیر دفاع ارمنستان، اعلام کرده بود که چهار فروند اولیه به‌عنوان نخستین گام برای دستیابی به یک اسکادران کامل متشکل از دوازده جنگنده در نظر گرفته شده‌اند؛ اما این برنامه هرگز محقق نشد، زیرا این کشور روابط خود با مسکو را کاهش داد و به سمت ناتو گرایش پیدا کرد.

نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، بعداً اذعان کرد که این جنگنده‌ها بدون یک بسته کامل موشک‌های هوا به هوا خریداری شده بودند؛ مسئله‌ای که عامل مهمی در ناتوانی آن‌ها برای ایفای هرگونه نقش معنادار در جنگ قره‌باغ کوهستانی در سال ۲۰۲۰ با جمهوری آذربایجانِ مورد حمایت ترکیه بود.

نخستین ارتقای توان آتش ایرانی برای جنگنده‌های سنگین‌وزن سوخو-۳۰اس‌ام روسی آشکار شد

سوخو-۳۰اس‌ام از جمله جنگنده‌هایی با بیشترین برد عملیاتی، یکی از قدرتمندترین مجموعه‌های حسگر و بالاترین سطح عملکرد پروازی در جهان است و در ابتدا انتظار می‌رفت خرید آن توسط نیروی هوایی ارمنستان نقشی تعیین‌کننده در توازن قدرت منطقه ایفا کند.

در کنار خرید سامانه‌های موشک بالستیک اسکندر-ام از روسیه، پیش‌بینی می‌شد ناوگانی متشکل از دوازده فروند از این جنگنده بتواند ابزاری برای مقابله نیروهای ارمنستان با حملات احتمالی ترکیه، عضو ناتو، فراهم کند؛ ترکیه کشوری است که همچنان برای ستون فقرات ناوگان هوایی خود به گونه‌های قدیمی‌تر جنگنده بسیار سبک‌تر و کم‌پیشرفته‌تر اف-۱۶سی/دی متکی است.

درگیری دیرینه ای میان ایران و ترکیه، به‌ویژه در سوریه وجود داشته است و ترکیه به‌شدت از نیروهای شبه‌نظامی جهادی حمایت می کند که علیه اقلیت‌های مذهبی دارای پیوند با تهران مرتکب نسل‌کشی شده‌اند. این مسائل زمینه‌ای نیرومند برای شکل‌گیری روابط راهبردی نزدیک میان ایران و ارمنستان فراهم کرده است.

پایان/